Weird Science

C∕2025 A6 (Lemmon)

English ver­sion is here

Kometa C/2025 A6 (Lem­mon) należy do grupy obiek­tów dłu­go­o­kre­so­wych pocho­dzących z zew­nętrz­nych obsza­rów Układu Sło­necz­nego, praw­do­po­dob­nie z Obłoku Oorta. Została odkryta 3 stycz­nia 2025 roku w ramach pro­gramu Mount Lem­mon Survey na zdjęciach wyko­na­nych tele­sko­pem o aper­tu­rze 1,5 m. W momen­cie detek­cji znaj­do­wała się w odle­gło­ści 4,5 j.a. od Słońca, a jej jasność wizu­alna wyno­siła około 21,5m. Wkrótce po ogło­sze­niu odkry­cia odna­le­ziono także wcze­śniej­sze obrazy tego obiektu uzy­skane przez prze­gląd Pan-STARRS w listo­pa­dzie 2024 roku, co pozwo­liło na dokład­niej­sze okre­śle­nie orbity.

Wstępne obser­wa­cje wyka­zały obec­ność skon­den­so­wa­nej komy o śred­nicy 2,2 sekundy łuku oraz krót­k­iego war­ko­cza pyło­wego dłu­go­ści około 2 sekund łuku. Począt­kowo pro­gno­zo­wano, że obiekt osiągnie jasność rzędu 10m w mak­si­mum bla­sku, jed­nak w trak­cie zbli­ża­nia do Słońca kometa wyka­zała znacz­nie więk­szą aktyw­ność, osiąga­jąc osta­tecz­nie jasność 3,5-4,0m, a więc nie­mal 400-krot­nie więk­szą od pier­wot­nie prze­wi­dy­wa­nej.

Orbita komety C/2025 A6 (Lem­mon) wyka­zuje duży mimo­śród (e ≈ 0.9957) i nachy­le­nie płasz­czy­zny orbity względem eklip­tyki wyno­szące około 143,7°. Okres obiegu wokół Słońca przed obec­nym prze­lo­tem wyno­sił około 1350 lat, co ozna­cza, że ostat­nie przej­ście przez pery­he­lium miało miej­sce w dru­giej poło­wie VII wieku. Naj­bliższe Słońcu poło­że­nie, czyli pery­he­lium przy­pa­dło 8 listo­pada 2025 roku w odle­gło­ści 0,53 j.a., nato­miast mini­malna odle­głość od Ziemi wynio­sła 0,60 j.a. (≈ 89 mln km) w dniu 21 paździer­nika 2025 roku.

W kwiet­niu 2025 roku kometa prze­szła w odle­gło­ści 2,33 j.a. od Jowi­sza, co mogło wpły­nąć na drobne zmiany w orien­ta­cji jej orbity i tempa rota­cji jądra. W wyniku per­tur­ba­cji gra­wi­ta­cyj­nych, okres orbi­talny komety skróci się w następ­nym obiegu naj­praw­do­po­dob­niej do około 1160 lat. W cza­sie naj­więk­szej jasno­ści w paździer­niku 2025 roku elon­ga­cja sło­neczna wyno­siła około 42°, co pozwo­liło na jej obser­wa­cję na wie­czor­nym nie­bie nawet gołym okiem z obsza­rów o niskim zanie­czysz­cze­niu świa­tłem.

W dniach 1-2 paździer­nika doszło do oder­wa­nia czę­ści war­ko­cza komety przez wiatr sło­neczny, spo­wo­do­wa­nego nagłym wzro­stem aktyw­no­ści magne­tycz­nej Słońca. Na prze­ło­mie wrze­śnia i paździer­nika jasność komety osiągnęła ok. 6,6m, a w poło­wie paździer­nika prze­kro­czyła 5m. Od tego momentu w odpo­wied­nich warun­kach była widoczna gołym okiem.

W dru­giej poło­wie paździer­nika ruch wła­sny komety na tle gwiazd osiągał 4° na dobę, a w poło­wie mie­siąca minęła gwiazdę Cor Caroli w Psach Gończych Canes Vena­tici. W tym samym okre­sie widoczna była rów­nież kometa C/2025 R2 (SWAN), co czy­niło jesień 2025 roku szcze­gól­nie inte­re­su­jącą dla obser­wa­to­rów komet.

Obser­wa­cje

25.10.2024 – Jaworzno
Warunki: miej­skie, wysoki poziom zanie­czysz­cze­nia świa­tłem

Tego wie­czoru, nie­długo po zacho­dzie Słońca, kometa była wspa­niale widoczna w gra­ni­cach gwiaz­do­zbioru Węża Ser­pens, a dokład­niej w rejo­nie jego Głowy Ser­pens Caput. Trzeba przy­znać, że kometa pięk­nie pre­zen­tuje się na wyko­na­nym wtedy zdjęciu (Fot. 1).

Ilustracja: Fot. 1 - bez opisu

Fot. 1 - bez opisu

Ilustracja: Fot. 1 - z opisem

Fot. 1 - z opisem

Spek­tro­sko­pia wyko­nana w paździer­niku 2025 roku w obser­wa­to­riach w Jenie oraz na Tene­ry­fie ujaw­niła bogate widmo emi­syjne komety w zakre­sie 4500–7000 Å. Ziden­ty­fi­ko­wano cha­rak­te­ry­styczne pasma cząste­czek węgla dwu­a­to­mo­wego, linie tlenu wzbu­dzo­nego, amin oraz sodu Na D1 i Na D2, których inten­syw­ność wzro­sła zna­cząco między 13 a 18 paździer­nika 2025 roku, w miarę jak kometa zbli­żała się do Słońca.

Obser­wa­cje wyko­nane w tym samym okre­sie w Obser­wa­to­rium Teide (IAC) wyka­zały ist­nie­nie dwóch spi­ral­nych dże­tów gazowo-pyło­wych, rotu­jących wraz z ruchem jądra. Ana­liza zmian mor­fo­lo­gii komy pozwo­liła osza­co­wać okres rota­cji jądra na około 9 godzin. Dżety te, będące głów­nym źródłem pyłu w war­ko­czu, wska­zują na obec­ność kilku aktyw­nych obsza­rów sub­li­ma­cyj­nych, praw­do­po­dob­nie zdo­mi­no­wa­nych przez lotne związki węgla, takie jak CO i CO2.

Kometa C/2025 A6 (Lem­mon) sta­nowi cenny obiekt badaw­czy z punktu widze­nia dyna­miki ewo­lu­cji komet dłu­go­o­kre­so­wych. Zja­wi­sko spi­ral­nych dże­tów wska­zuje dodat­kowo na zło­żoną rota­cję i nie­jed­no­rod­ność powierzchni, co czyni z tej komety ide­alny obiekt do porów­nań z innymi dłu­go­o­kre­so­wymi kome­tami, jak C/1996 B2 (Hya­ku­take) czy C/2020 F3 (NEO­WISE).

Para­me­try foto­gra­fii 1:

  • Canon EOS 60D
  • suma­ryczny czas eks­po­zy­cji: 3 minuty (stac­ko­wane - 12x15s)
  • ISO: 1000
  • Obiek­tyw: typu zoom
  • Prze­słona: f/4

Lite­ra­tura dodat­kowa:

Marek Ples

Aa