Weird Science

Galaktyka Igła

English ver­sion is here

Wśród licz­nych galak­tyk dostęp­nych dla tele­sko­pów ama­tor­skich ist­nieje kilka obiek­tów, które pozo­stają w pamięci obser­wa­tora na długo. Do tej grupy bez wąt­pie­nia należy NGC 4565, znana pow­szech­nie jako Galak­tyka Igła (ang. Nee­dle Galaxy). Jest to galak­tyka spi­ralna widziana nie­mal dokład­nie z kra­wędzi. Jej jasność obser­wo­wana wynosi około 9,6m, a roz­miary kątowe sięgają 16′ na 2′. Sza­co­wana odle­głość obiektu wynosi około 30-40 milio­nów lat świetl­nych.

Galak­tyka Igła kla­sy­fi­ko­wana jest jako galak­tyka spi­ralna typu Sb. Jej szcze­gól­ność polega na nie­mal ide­al­nym usta­wie­niu płasz­czy­zny dysku względem linii widze­nia obser­wa­tora. W rezul­ta­cie widzimy wąski dysk galak­tyczny, wyraźne cen­tralne zgru­bie­nie oraz cha­rak­te­ry­styczny, ciemny pas mate­rii między­gwiaz­do­wej prze­ci­na­jący jasną struk­turę wzdłuż całej dłu­go­ści. Pas pyłowy sta­nowi bez­po­średni dowód obec­no­ści znacz­nych ilo­ści gazu i pyłu w płasz­czyźnie galak­tyki. To wła­śnie w tych obsza­rach zacho­dzą pro­cesy for­mo­wa­nia nowych gwiazd.

Przy przy­jętej odle­gło­ści około 35 mln lat świetl­nych rze­czy­wi­sta śred­nica NGC 4565 wynosi bli­sko 100-120 tysięcy lat świetl­nych, co ozna­cza, że roz­mia­rami jest porów­ny­walna z Drogą Mleczną. Obser­wu­jąc ją, patrzymy zatem na struk­turę, która może w pew­nym stop­niu przy­po­mi­nać wygląd naszej wła­snej galak­tyki widzia­nej z zew­nątrz.

Obser­wa­cje

11.02.2026, około godziny 22:30 - Kato­wice
Warunki: miej­skie, wysoki poziom zanie­czysz­cze­nia świa­tłem

NGC 4565 znaj­duje się w półn­oc­nej czę­ści gwiaz­do­zbioru War­ko­cza Bere­niki Coma Bere­ni­ces, w pobliżu gra­nicy z Wielką Nie­dźw­ie­dzicą Ursa Major. Ze względu na wyso­kie poło­że­nie tej kon­ste­la­cji nad hory­zon­tem w mie­siącach wio­sen­nych, obiekt jest dogod­nym celem obser­wa­cyj­nym z terenu Pol­ski od zimy do lata. Naj­lep­sze warunki przy­pa­dają na kwie­cień i maj, kiedy galak­tyka góruje w godzi­nach noc­nych.

Ilustracja: Fot. 1 - bez opisu

Fot. 1 - bez opisu

Ilustracja: Fot. 1 - z opisem

Fot. 1 - z opisem

NGC 4565 sta­nowi jeden z naj­bar­dziej kla­sycz­nych przy­kła­dów galak­tyki spi­ral­nej widzia­nej z kra­wędzi. Jej smu­kła syl­wetka, prze­cięta ciem­nym pasem pyłu, pozwala w spo­sób nie­mal pod­ręcz­n­i­kowy prze­śle­dzić budowę dysku galak­tycz­nego.

Para­me­try foto­gra­fii 1:

  • DWARF3
  • suma­ryczny czas eks­po­zy­cji: 80 minut (stac­ko­wane - 320x15s kla­tek)
  • obiek­tyw: f=150mm (aper­tura: 35mm)
  • sta­tyw: foto­gra­ficzny

Lite­ra­tura dodat­kowa:

Marek Ples

Aa