Mgławica Pacman
| English version is here |
Mgławica Pacman, skatalogowana jako NGC 281, to fascynujący obiekt astronomiczny, będący obszarem formowania się gwiazd, położony w Ramieniu Perseusza Drogi Mlecznej. Znajduje się w odległości około 9500 lat świetlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Kasjopei Cassiepeia. Nazwa "Pacman" jest nieformalna, jednak funkcjonuje powszechnie wśród astronomów, a nawiązuje oczywiście do jej charakterystycznego kształtu, który na zdjęciach w świetle widzialnym przypomina postać z popularnej gry wideo.
Mgławica NGC 281 to mgławica emisyjna, co oznacza, że emituje światło w wyniku jonizacji gazu przez promieniowanie pobliskich, gorących gwiazd. Jej dominującym składnikiem jest wodór, który w tych warunkach emituje charakterystyczne czerwone światło w pasmie H-alfa. Wewnątrz mgławicy znajduje się gromada otwarta IC 1590, której młode i masywne gwiazdy są głównym źródłem energii dla całej struktury. Centralną i najjaśniejszą gwiazdą tej gromady jest HD 5005, gwiazda typu O, która swoimi silnymi wiatrami gwiazdowymi oraz intensywnym promieniowaniem ultrafioletowym rzeźbi otaczający ją obłok gazu i pyłu.
Obserwacje
16.08.2025, około godziny 23:00 - Katowice
Warunki: miejskie, wysoki poziom zanieczyszczenia światłem
Mimo, że tej nocy obserwacje utrudniał dosyć jasny Księżyc, to fotografia ujawnia piękno Mgławicy Pacman (Fot.1).
NGC 281 stanowi aktywny obszar gwiazdotwórczy. Gęste, ciemne chmury pyłu oraz gazu, widoczne na tle jaśniejszej mgławicy, są miejscami, gdzie zachodzą procesy grawitacyjnego zapadania się materii i formowania protogwiazd. Te ciemne struktury często nazywane są globulami Boka. Promieniowanie UV i wiatry gwiazdowe z IC 1590 powoli rozpraszają nieprzezroczyste globule, odsłaniając powstałe w nich gwiazdy. Dynamiczne oddziaływanie między nowo narodzonymi, masywnymi gwiazdami a otaczającym je gazem i pyłem jest kluczowe dla ewolucji mgławicy.
Badanie omawianej mgławicy ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia procesów gwiazdotwórczych oraz ewolucji masywnych gwiazd. Umożliwia nam obserwację, jak gwiazdy typu O wpływają na otaczającą je przestrzeń kosmiczną, w jaki sposób inicjują kolejne fale formowania się gwiazd i ostatecznie rozpraszają obłoki molekularne, z których same powstały. Obiekt ten jest również cennym celem dla teleskopów amatorskich i profesjonalnych, oferując wspaniałe widowisko i bogactwo szczegółów.
Parametry fotografii 1:
- DWARF3
- sumaryczny czas ekspozycji: 150 minut (stackowane - 600x15s)
- obiektyw: f=150mm (apertura: 35mm)
- statyw: fotograficzny
Literatura dodatkowa:
- Leass E. A., Biller B., Dame T. M., Megeath S. T., An Expanding Complex of Molecular Clouds High Above the Perseus Spiral Arm, American Astronomical Society, 2001, 33, str. 1439
- Choi Y.K., et al., Trigonometric Parallaxes of Star Forming Regions in the Perseus Spiral Arm, Astrophysical Journal, 2014, 790(2), str. 99
- Sharma S., Pandey A. K., Pandey J. C., Chauhan N., Ogura K., Ojha D. K., Borrissova J., Mito H., Verdugo T., Bhatt B. C., Multiwavelength Study of the NGC 281 Region, Publications of the Astronomical Society of Japan, 2012, 64, Art. no. 107
Marek Ples